Ο Όμηρος πέρα από την ηθική: Σοφία, Ισχύς και Κάλλος / Homer Beyond Morality: Wisdom, Strength, and Beauty

 

“...διότι η Σοφία, η Ισχύς και το Κάλλος είναι οι τελειότητες του παντός, και τίποτε δεν δύναται να αντέξει δίχως αυτά.”

🇬🇷 Η παραπάνω ρήση του Albert Pike συνοψίζει μια θεμελιώδη αρχή που βρίσκει αξιοσημείωτες αναλογίες στην αρχαία ελληνική σκέψη και αντανακλάται σε πολλές όψεις της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Η ισχύς, η σοφία και το κάλλος δεν αποτελούν επιμέρους αρετές ούτε προσωπικά χαρίσματα προς ηθική αξιολόγηση. Συνιστούν τρεις εκ των θεμελιώδων αρχών πάνω στις οποίες εδράζεται η τάξη του κόσμου.

Ο Οδυσσέας δεν είναι “σοφός” με τη σύγχρονη, ηθικοποιημένη έννοια του όρου· είναι πολύτροπος - φορέας μιας πνευματικής ευστροφίας που υπηρετεί την τιμή και τον νόστο και όχι κάποιο αφηρημένο ιδεώδες (επί)γνωσης.

Ο Αχιλλέας ενσαρκώνει την ισχύ που αποκτά νόημα μόνο όταν συμφιλιώνεται με τη φρόνηση, ενώ το κάλλος εκφράζει την αρμονία, το μέτρο και την εσωτερική τάξη που καθιστούν τον άνθρωπο και, κατ’ επέκταση, την “πόλη” και τον ίδιο τον κόσμο διατηρήσιμους στον χρόνο.

Υπό αυτό το πρίσμα, ο λόγος του Pike δεν είναι μια αφηρημένη ηθική διακήρυξη, αλλά η διατύπωση μιας διαχρονικής αρχής οικοδόμησης. Όπως στην ελληνική αρχιτεκτονική η σταθερότητα προκύπτει από την αρμονική συνύπαρξη όλων των δομικών στοιχείων, έτσι και στον Όμηρο η διάρκεια (endurance) δεν εξαρτάται από την υπεροχή μίας αρετής, αλλά από την ισορροπία των τριών αυτών συστατικών αρχών.

Η τελειότητα δεν είναι αποτέλεσμα ούτε ισχύος, ούτε γνώσης, ούτε κάλλους μεμονωμένα, αλλά της οργανικής τους σύνθεσης, η οποία δεν λογοδοτεί σε κανέναν ηθικό κώδικα κατανοητό από τον άνθρωπο, αλλά σε μια θεϊκή τάξη ενίοτε αδιάφορη, ενίοτε άδικη, πάντα όμως υπερβατική του ατόμου, όπως έχω ήδη επισημάνει σε προηγούμενο κείμενο.

Η σύγχρονη δυτική πρόσληψη των ομηρικών επών δυσκολεύεται συχνά να αναγνωρίσει αυτή τη μεταφυσική και κοσμολογική διάσταση, διότι προσεγγίζει το κείμενο πρωτίστως ως φορέα ηθικού νοήματος και όχι ως έκφραση μιας κοσμολογικής τάξης.

Ερμηνεύοντας τους ήρωες ως αυτόνομες ψυχολογικές προσωπικότητες, μετατοπίζει το ενδιαφέρον από την αντικειμενική τάξη των πραγμάτων στην υποκειμενική εμπειρία του ατόμου. Ο Οδυσσέας γίνεται “πολύπλοκος” και “τραυματισμένος” αντί για πολύτροπος, και η σοφία γίνεται εσωτερική διεργασία ενοχής και εξιλέωσης αντί για αρετή επιβίωσης.

Έτσι, τα έπη αντιμετωπίζονται ως αφηγήσεις προσωπικής αναζήτησης παρά ως έκφραση μιας κοσμοθεώρησης όπου σοφία, ισχύς και κάλλος αποτελούν αδιαχώριστες, προ-ηθικές αρχές της ύπαρξης. Αυτό ακριβώς είναι το βαθύτερο νόημα που αναδεικνύει η διατύπωση του Pike. Τίποτε δεν μπορεί να διαρκέσει όταν μία από αυτές τις τρεις αρχές αποσπασθεί από τις άλλες ή αναχθεί σε ζήτημα ατομικής ηθικής, διότι μόνο η ενότητά τους - υπερβατική, όχι ψυχολογική - καθιστά δυνατή την τάξη, τη συνέχεια και τον πολιτισμό.

***

“… because Wisdom, Strength, and Beauty are the perfections of the whole, and nothing can endure without them.”

🇬🇧 This statement by Albert Pike encapsulates a fundamental principle that finds remarkable parallels in ancient Greek thought and is reflected throughout both the Iliad and the Odyssey. Wisdom, strength, and beauty are neither discrete virtues nor personal qualities subject to moral evaluation. Rather, they constitute three of the fundamental principles upon which the order of the cosmos rests.

Odysseus is not “wise” in the modern, moralized sense of the word. He is polytropos - a man of many turns, endowed with an intellectual versatility that serves honor and homecoming rather than some abstract ideal of knowledge or enlightenment.

Achilles embodies strength, yet a strength that acquires meaning only when reconciled with practical wisdom (phronesis). Beauty, in turn, signifies harmony, proportion, and inner order - the qualities that enable the individual and, by extension, the polis and the cosmos itself to endure through time.

Viewed from this perspective, Pike's statement is not an abstract moral declaration but the formulation of a timeless principle of construction. Just as the stability of Greek architecture arises from the harmonious integration of all its structural elements, so too in Homer endurance depends not upon the supremacy of any single virtue but upon the equilibrium of these three constitutive principles.

Perfection is therefore the product neither of strength alone, nor of knowledge alone, nor of beauty alone, but of their organic synthesis. This synthesis is accountable not to any moral code intelligible to human beings, but to a divine order - at times indifferent, at times unjust, yet always transcending the individual - as I have argued elsewhere.

Modern Western readings of the Homeric epics often struggle to recognize this metaphysical and cosmological dimension because they approach the poems primarily as vehicles of moral meaning rather than as expressions of a cosmological order.

By interpreting the heroes as autonomous psychological personalities, contemporary interpretation shifts attention from the objective order of reality to the subjective experience of the individual. Odysseus becomes “complicated” and "traumatized" rather than “polytropos”, while wisdom is transformed into an inward process of guilt and redemption instead of remaining a virtue of survival.

Consequently, the epics come to be read as narratives of personal self-discovery rather than as expressions of a worldview in which wisdom, strength, and beauty are inseparable, pre-moral principles of existence. This is precisely the deeper meaning illuminated by Pike's formulation. Nothing can endure when any one of these three principles is detached from the others or reduced to a matter of individual morality, for only their unity - transcendent rather than psychological - makes order, continuity, and civilization possible.

Η γέννηση του ανθρώπου, η γέννηση του κόσμου

 

Στο κέντρο ο άνθρωπος!

Ακάλυπτος, στο μέσον του σύμπαντος.

Στο επίκεντρο ο άνθρωπος!

Εκεί που το είναι αγγίζει το γίγνεσθαι, η ύλη ανυψώνεται και το πνεύμα πυκνώνει. 

Ο άνθρωπος γεννάται ως σφραγίδα της αόρατης τάξεως.

Τέσσερις οι πνοές που τον περιζώνουν και τέσσερα τα πρόσωπα του χρόνου.

Όποιος τα διακρίνει, πλανάται· όποιος τα ενώνει, σιωπά. 

Ο ήλιος δεν φωτίζει μόνο τον ουρανό, ούτε η σελήνη μόνο τη νύχτα·
περιστρέφονται εντός του αίματος και μετρούν τον ρυθμό της μνήμης.

Το σώμα είναι ο ναός,

Η αναπνοή το κλειδί,

και 

Ο νους, ο κύκλος που επιστρέφει στον εαυτό του.

Ό,τι αναζητείται έξω, αποκρύπτεται.
Ό,τι αναγνωρίζεται μέσα, αποκαλύπτεται. 

Μη ζητήσεις όνομα για το άρρητο διότι,
όταν ο μικρόκοσμος ενθυμηθεί τον εαυτό του, ο μακρόκοσμος παύει να είναι μυστήριο.

 

Χρυσάνθεμο: Το άνθος του φωτός

Ανάμεσα στα άνθη που απέκτησαν εσωτερικά νοήματα σε διαφορετικές παραδόσεις, το χρυσάνθεμο κατέχει ιδιαίτερη θέση. Μπορεί να μην είναι ρόδο ή κρίνος ωστόσο, ως συμβολισμός, μπορεί και γεφυρώνει την απόσταση ανάμεσα στην δυτική εσωτερική παράδοση με την εξ ανατολών σκέψη και θεώρηση των πραγμάτων καθώς, και με την ιπποτική ηθική. Κοινός παρονομαστής είναι η ιδέα πως το αληθινό φως ανθίζει μέσα στο σκοτάδι. 

Στη δυτική εσωτερική παράδοση, το χρυσάνθεμο ερμηνεύεται ως σύμβολο ενσυνείδησης, κάθαρσης και εσωτερικής φώτισης. Μάλιστα, σε αρκετές λαϊκές και αποκρυφιστικές παραδόσεις της Ευρώπης θεωρείται άνθος που απωθεί την αρνητική ενέργεια και προστατεύει από την πνευματική σύγχυση. 

Η ακτινωτή μορφή του παραπέμπει στη διάχυση του φωτός από το πνευματικό κέντρο προς την περιφέρεια και στη σταδιακή αποκάλυψη της εσωτερικής αλήθειας. Είναι, συνεπώς, σύμβολο μετάβασης άρα και μεταμόρφωσης κι αναγέννησης. 

 

Στις ανατολικές παραδόσεις, ιδίως στον κινεζικό ταοϊσμό και στον ιαπωνικό σιντοϊσμό, το χρυσάνθεμο είναι σύμβολο μακροζωίας, αθανασίας και ηθικής ακεραιότητας. Επειδή δε ανθίζει όταν όλα τα άλλα λουλούδια μαραίνονται, δύναται να συμβολίζει τη ψυχική αντοχή και την εσωτερική μεταστροφή χωρίς να παραγνωρίζεται η φυσική φθορά και η παροδικότητα. 

Κατά την ιπποτική παράδοση, ζητούμενο είναι η κάθαρση της συνείδησης, η δικαιοσύνη, η τιμή και η ακεραιότητα, η πίστη και η αφοσίωση, η γενναιότητα και η ευγένεια... 

Ο ανθός που ανθίζει σε περιβάλλον φθοράς εκφράζει επακριβώς την αναζήτηση της αρετής και την ανθεκτικότητα του ανθρώπου απέναντι στην αδικία και την παρακμή. Όπως το λουλούδι δεν υποκύπτει στις σκιές και στα αγκάθια γύρω του, έτσι και ο άνθρωπος κάθε τόπου και κάθε εποχής οφείλει να στέκεται όρθιος ακόμη κι όταν γύρω του επικρατεί η σύγχυση, ο πόνος και η αδικία, φωτίζοντας με τη ζωή του, με το παράδειγμά του, επιδεικνύοντας ψυχική δύναμη και συνέπεια. Ας μην ξεχνούμε ότι η πραγματική ομορφιά το ανθρώπου δεν αποκαλύπτεται όταν όλα είναι εύκολα αλλά όταν η ψυχή του δοκιμάζεται! 

 

Περί τεκτονικών αναταράξεων...

Όσα συμβαίνουν το τελευταίο χρονικό διάστημα στους κόλπους του Δ.΄. Τ.΄. Τ.΄. “Δελφοί” δεν μπορούν να αφήνουν κανένα Τέκτονα ασυγκίνητο ή αμέτοχο, υπό όποια Τεκτονική Δύναμη κι αν εργάζεται! Γνώριζα πως ο Τεκτονισμός πάσχει πολύ πριν καν ονομαστώ Τέκτων. Όχι μόνον στην χώρα μας αλλά παντού. Αλλού πολύ, αλλού λίγο. Πάσχει όμως, και οι λόγοι σε κάθε περίπτωση είναι σχεδόν οι ίδιοι.

Ξεκινώντας από τα πιο “απλά” κι “ακίνδυνα”, αν κανείς ανατρέξει και μόνον στα γραφόμενα και τα κοινοποιηθέντα των διαφόρων σελίδων τεκτονικού ενδιαφέροντος και διαβάσει “διατάγματα”, αποφάσεις, ανακοινώσεις, σχόλια και διαλόγους, εύκολα θα αντιληφθεί όχι μόνον την χαμηλή ποιοτική στάθμη και την άγνοια αλλά και σκοπιμότητες… τις όποιες σκοπιμότητες που βρίσκονται πάντα εκεί. Μπροστά μας. (Με συγχωρείτε που γενικεύω. Δεν αφορά σε όλους όσους συμμετέχουν σε αυτούς τους διαλόγους ή εκφράζουν δημόσια την άποψή τους καθ' οιονδήποτε τρόπο. Περιγράφω την γενική εικόνα κι όπως θα διαπιστώσετε στην συνέχεια, το ζήτημα δεν είναι μόνον θέμα αισθητικής.)

Έχουμε στα χέρια μας ένα θαυμάσιο σύστημα κανόνων και αρχών που - θεωρητικά - μπορεί να κάνει την σχέση μεταξύ μας… την ζωή μας καλύτερη και έχει καταντήσει αχταρμάς. Μιλάμε με τόση έπαρση κι αλαζονεία περί παντός επιστητού... περί “ένδυσης και υπόδησης”, περί “αγώνων” και σπουδαίων “προγόνων” - αδιάφορο αν πολλοί από αυτούς αντιμετωπίστηκαν σαν σκουπίδια από τους σύγχρονους αδελφούς τους, μια και δεν μπορούσαν να τους φτάσουν έστω στο ελάχιστο· ούτε στο πνεύμα, ούτε στην ψυχή… Μιλάμε για ιερά και όσια, για παράδοση, για πρόοδο, για ωραίες ιδέες και αξίες, και την ίδια στιγμή δεν υπολογίζουμε τίποτε και κανέναν.

Ο Τεκτονισμός, αν πρέπει να ειπωθούν αλήθειες, είναι κάτι πολύ παραπάνω από μανικετόκουμπα, γραβάτες, συνδρομές, συνεστιάσεις, υποκριτικές ευγένειες, ιστορίες περί ένδοξου παρελθόντος, παρωχημένες τυπολατρίες και βαρετές τελετουργίες. Αυτή είναι μόνον η επιφάνεια, στην οποία κολυμπούν οι περισσότεροι από εμάς καθώς, έτσι νιώθουν ασφάλεια.

Για ό,τι με αφορά, αισθάνομαι πως κάπου έχουμε χάσει το νόημα. Οι ίδιες οι λέξεις έχουν χάσει και το νόημα και το περιεχόμενό τους. Και κάθε φορά που συμβαίνει κάτι, τα ερωτήματα επιστρέφουν επικαιροποιημένα: Ποιός είναι ο Τεκτονισμός στην Ελλάδα; Ποιά είναι τα επιτεύγματά μας, όταν εμείς θα έπρεπε να αποτελούμε το πρότυπο για την κοινωνία κι όχι το αντίστροφο; Ποιό το παράδειγμά μας;

Ok. Έχουμε να κάνουμε με έναν ανθρώπινο οργανισμό. Είναι λοιπόν στην φύση του, ως ανθρώπινο δημιούργημα, να φέρει το στίγμα της ατέλειας. Ωστόσο, κανένας Τέκτων και καμία Τεκτονίς δεν δικαιολογείται διότι όλοι μας γνωρίζουμε! Κι εφόσον γνωρίζουμε, φέρουμε και την ευθύνη της διασφάλισης της ιστορίας και της παράδοσης και της εξασφάλισης του παρόντος και του μέλλοντος. Όχι για εμάς. Ούτε για τους αδελφούς και τις αδελφές μας. Πρωτίστως για τους αμύητους! Διότι ο Τεκτονισμός στο σύνολό του απευθύνεται στην ανθρωπότητα - όχι σε κάποιους λίγους - και η αποστολή του ήταν, είναι και θα είναι πάντα πολύ συγκεκριμένη. Τουλάχιστον, για όσους εξ ημών προκρίνουν την κοινωνική και πολιτική του διάσταση.

Το πρόβλημα όμως παραμένει πρόβλημα. Σε όποια Τεκτονική Δύναμη συμβαίνει οτιδήποτε διαταράσσει την ομόνοια και την αρμονία μεταξύ των μελών της, μάς αφορά όλους και μάς επηρεάζει όλους. Όλοι μας υποφέρουμε όποιο κομμάτι μας κι αν νοσεί.

Και ποιά είναι η λύση; Δεν θα την ακούσετε από εμένα. Ούτε τώρα, ούτε ποτέ. Επίσης, η λύση δεν μπορεί να είναι “one man's job”. Ο καθένας μας ας αναλογιστεί τις δικές του ευθύνες για ό,τι είπε ή δεν είπε, για ό,τι έκανε ή δεν έκανε, για όσα προσπάθησε ή δεν προσπάθησε, για όσα επεδίωξε ή επιχείρησε να επιβάλλει απαξιώνοντας πλήρως την ελευθερία, την ισότητα και την αδελφοσύνη ανάμεσά μας ή διαψεύδοντας την αγάπη, την ελπίδα, την εμπιστοσύνη που όλοι μας θέλουμε να απολαμβάνουμε και να μοιραζόμαστε. Όλες αυτές οι έννοιες δεν μπορούν να τίθενται υπό διαπραγμάτευση επειδή κάποιοι το θέλουν.

Αν εμείς δεν είμαστε ειλικρινείς στον εαυτόν μας και αναμεταξύ μας, πώς περιμένουμε από τους αμύητους να είναι ειλικρινείς;

Αν εμείς δεν είμαστε συνεπείς σε όσα δήθεν πιστεύουμε, υποσχόμαστε και ορκιζόμαστε, με ποιό δικαίωμα απαιτούμε συνέπεια από τους αμύητους;

Αν εμείς είμαστε “καλύτεροι” τότε γιατί συμπεριφερόμαστε όπως συμπεριφερόμαστε;

Όμως, στ’ αλήθεια για ποιά ειλικρίνεια και ποιά συνέπεια μπορούμε να μιλήσουμε; Σάμπως εμείς δεν είμαστε εκείνοι που δεχθήκαμε με ανοιχτές αγκάλες (κατά περίπτωση) - δίχως κανέναν έλεγχο και κανέναν ενδοιασμό - εκκολαπτόμενους φασιστάκους, φαντασιόπληκτους εξουσιομανείς, “αυθεντίες”, αγύρτες, καιροσκόπους και πλιατσικολόγους; Ανθρώπους που τους είδαμε να δίνουν όρκους και υποσχέσεις σε ό,τι δεν πίστευαν; Ανθρώπους χωρίς καμία ηθική συστολή, έρμαια των παθών τους;

Πόσες φορές δεν κάναμε παραχωρήσεις και εκπτώσεις, έστω με καλή πίστη;

Εμείς, εκείνη τη ρημάδα την ανοχή και εκείνη την περιβόητη τη σιωπή δεν τις περνάμε χέρια δεκατρία;

Κι έχω κι άλλα πολλά να θυμηθώ. Εξυπνάδες, ειρωνείες, λυκοφιλίες, συκοφαντίες, προσβολές, απειλές για ψύλλου πήδημα ενώ ο κόσμος γύρω μας καίγεται.

Οι Στοές, από χώροι πνεύματος, παιδείας και πολιτισμού κατάντησαν μηχανές παραγωγής χρήματος, “εξουσίας” και συναλλαγής… Βρεθήκαν άνθρωποι ανάμεσά μας που εκμεταλλεύτηκαν την σιωπή μας και εργαλειοποίησαν την ανοχή μας προς ίδιον όφελος.

Είναι μήπως άτοπος ο ισχυρισμός ότι κάποιοι από εμάς θεωρούν εαυτόν "μεγαλοτσιφλικά", το Τάγμα τους "τσιφλίκι" και τον Τεκτονισμό "εμπόρευμα";

Όσοι έχουν τυφλωθεί από αξιώματα, τίτλους, μπρίκια και μεταξωτές κορδέλες, που να καταλάβουν ότι δεν πιάνουν μία; Πώς να κατανοήσουν άραγε τις αγωνίες εκείνων που τις βιώνουν; Δεν μπορούν. Ευτυχώς να λέμε που υπάρχουν οι τελευταίοι και σώζουν την τιμή και την αξιοπρέπειά μας!

Κάθε λίγο και λιγάκι τα βρίσκουμε όλα μπροστά μας… Όμως, σε όλα υπάρχει ένα όριο. Και τα λάθη και συγχωρούνται και διορθώνονται. Με θάρρος. Με εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, στους όρκους μας και στους αδελφούς μας. Και τούτο ισχύει για όλους μας. Πολύ περισσότερο για όσους από εμάς διακονούν από θέσεις ευθύνης. Για όσους από εμάς εκφράζουν ελεύθερα και αβίαστα την άποψή τους. Για όσους από εμάς πράττουν αντί να αδρανούν στον πόνο, την αδιαφορία και την αδικία.

Ο Τεκτονισμός στην Ελλάδα, σχεδόν σε όποιον τον δοκιμάζει, αφήνει πικρή γεύση στο στόμα. Κι εγώ ο ίδιος αναρωτιέμαι πολλές φορές αν είμαι Τέκτονας ή όχι και τι ακριβώς σημαίνει η θετική ή αρνητική απάντηση σε αυτό το ερώτημα.

Ακόμη κι έτσι όμως, διατηρώ την πίστη μου άσβεστη απέναντι στον άνθρωπο και την ατέλειά του διότι κι εγώ ο ίδιος είμαι ατελής. Κι εγώ ο ίδιος έχω κάνει και θα συνεχίσω να κάνω λάθη. Κι ο Τεκτονισμός, ως ανθρώπινο δημιούργημα - το επαναλαμβάνω, θα εξακολουθήσει να ελκύει στις τάξεις του ανθρώπους σαν κι εμένα, σαν κι εσάς, σαν όλους μας.

Κλείνοντας, μου έρχονται στο νου τα λόγια του Έριχ Φρομμ: “στην προσπάθειά του ο άνθρωπος να υπερβεί εαυτόν μία επιλογή έχει: να δημιουργήσει ή να καταστρέψει. Να αγαπήσει ή να μισήσει”. Ο καθένας ας κάνει την αξιολόγησή του και την επιλογή του. Αυτό είναι το μήνυμά μου κι ελπίζω να το λάβουν εκείνοι στους οποίους απευθύνεται.

Η απάντηση στη βαρβαρότητα

 

 

 

"... Στην εποχή της αφάνταστης βαρβαρότητας, οι υπηρέτες των βαρβάρων μου ζητούν να φερθώ με "πολιτισμός" κι "ευγένεια"... Στην εποχή της βαρβαρότητας, απαντώ, μόνο οι υπηρέτες και οι δούλοι φέρονται με "πολιτισμό" κι "ευγένεια"... Οι ελεύθεροι άνθρωποι αρπάζουν τα άρματα και διώχνουν τους βάρβαρους."

- Ροβεσπιέρος

Ελευθερία - Ισότης - Αδελφότης: Σύνθημα ή όραμα;

 

Πόση δύναμη κρύβουν αυτές οι τρεις λέξεις μέσα τους και ποιά η αξία τους σήμερα;

Για τους περισσότερους από εμάς το αίτημα περί ελευθερίας, ισότητας και αδελφοσύνης είναι συνυφασμένο με την Γαλλική Επανάσταση του 1789 η οποία, αναμφισβήτητα άλλαξε την ροή της νεώτερης Ευρωπαϊκής και παγκόσμιας Ιστορίας.

Για την ιστορική αλήθεια, ακούγεται για πρώτη φορά από την βροντερή φωνή των καταπιεσμένων κι αδικημένων χωρικών της Αγγλίας, περίπου 400 χρόνια νωρίτερα. Η επανάσταση των χωρικών του 1381 είναι η πρώτη πράξη διεκδίκησης κοινωνικής και πολιτικής δικαιοσύνης στον ευρωπαϊκό χώρο και δεν είναι τυχαίο - για τους γνωρίζοντες - πως το τρίπτυχο αυτό επικαιροποιήθηκε στα χρόνια της Γαλλικής Επανάστασης - κι όπου αλλού στη συνέχεια και με τις όποιες γνωστές παραλλαγές, σηματοδοτώντας έτσι κάθε νίκη των λαϊκών και δημοκρατικών δυνάμεων απέναντι σε κάθε μορφή τυραννίας.

Όμως, δεν έχει και τόση σημασία το πότε ειπώθηκε ή από ποιους. Σημασία έχει ότι ειπώθηκε κι έκτοτε η Ευρώπη δεν θα ήταν ποτέ ξανά η ίδια. Το σύγχρονο αστικό κοινοβουλευτικό κράτος, με την όποια του ατέλεια και με τα όποια προβλήματά του, θεμελιώθηκε πάνω στα όνειρα και τις ελπίδες των καταφρονεμένων και στο αίμα τους, που χύθηκε στους δρόμους του Παρισιού και των υπόλοιπων αστικών κέντρων της χώρας κι αν σήμερα, πολλοί είναι εκείνοι που αμφισβητούν την αξία της Γαλλικής Επανάστασης, την αμφισβητούν διότι - ξεκάθαρα - ούτε η ελευθερία βολεύει, ούτε η ισότητα είναι επιθυμητή, ούτε κι η αδελφοσύνη συγκινεί. Και δεν βολεύουν και δεν συγκινούν επειδή ελευθερία, ισότητα κι αδελφότητα, σημαίνει περιορισμό του εγώ! Σημαίνει αγάπη, σεβασμό κι αποδοχή του διπλανού μας ως εαυτόν άνευ όρων και προϋποθέσεων· όμως, με τον διπλανό μας δεν είμαστε ίσοι κι όμοιοι...

Όσοι πιστεύουμε στην ελευθερία, την ισότητα και την αδελφότητα μεταξύ των ανθρώπων, νομίζουμε πως με την Γαλλική Επανάσταση και την κάθε επανάσταση, επετεύχθη ξανά και ξανά ένας μεγάλος άθλος. Η πραγματικότητα όμως μάς απογοητεύει οικτρά. Και η μεγαλύτερη απογοήτευση έρχεται από εκείνους που φοιτούν στις τάξεις του δικαίου!

Εξαιτίας τους δεν απολαμβάνουμε πραγματική ελευθερία. Εξαιτίας τους η ισότητα, η ισονομία και η ισοπολιτεία δηλαδή είναι διαπραγματεύσιμη κι εξαιτίας τους η αδελφοσύνη κοστολογείται ανάλογα, ως εμπόρευμα. 

Ναι, η Γαλλική Επανάσταση και κάθε επανάσταση, όπου γης, επέτυχε κάτι το minimum κι αυτό είναι άξιο προσοχής και σεβασμού. Όμως, η διαχείριση αυτού του minimum δεν απέφερε τους ίδιους καρπούς για όλους.

Σε ό,τι μας αφορά, η Ευρώπη ως σύστημα κανόνων, στόχων και πολιτικών διακυβέρνησης φαίνεται πως αργά αλλά σταθερά γυρίζει πίσω στον χρόνο αλλοιώνοντας και καταργώντας κάθε ατομικό και συλλογικό δικαίωμα. Αυτή η Ευρώπη δεν έχει καμία σχέση με την Ευρώπη που οραματίστηκαν πνεύματα ελεύθερα και δημιουργικά και τώρα τιμωρούνται γι’ αυτό τους το θράσος!

Αποτύχαμε να διαχειριστούμε την κληρονομιά μας και την χάνουμε... σε φόρους...με τόκους, με πρόφαση τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια… με πιστοποιητικά, με bonus και δωροδοκίες.

Την ζωή μας την ορίζουν εκείνοι που μισούν τον άνθρωπο και χρέος μας είναι να τους ανατρέψουμε. Γι’ ακόμη μία φορά.

 

Φύκια και μεταξωτές κορδέλες

 

Ήταν λοιπόν μια φορά ο χότζας της ιστορίας μας στο κτήμα του... ημέρα γεμάτης δουλειάς. Όργωσε, περιποιήθηκε τα ζώα του, τα τάισε, τα χάιδεψε, κουβάλησε τροφές και γεννήματα στην αποθήκη, έφτιαξε και έβαψε το σπίτι του σκύλου και το απόγεμα, όταν είχε πια τελειώσει, θυμήθηκε ότι ο Πασάς τον είχε καλεσμένο για δείπνο το ίδιο βράδυ!

Πήγε τρέχοντας σπίτι του. Δεν προλάβαινε να πλυθεί, να ντυθεί, να βάλει τα καλά του ρούχα και να φθάσει εγκαίρως στο σπίτι του Πασά, ούτε μπορούσε να τον προσβάλλει και να μην πάει. Έτσι, αποφάσισε να κάνει ένα γρήγορο μπάνιο και να πάει απλά ντυμένος.

Όταν έφτασε και ξεπέζεψε, ανέβηκε λαχανιασμένος τα σκαλιά ως την είσοδο. Εκεί δυο τεράστιοι αρματολοί του έκοψαν τον δρόμο.

-Ποιός νομίζεις ότι είσαι, πού πας να μπεις έτσι στο σαράι του Πασά?
-Μα ο χότζας είμαι και ο Πασάς με έχει καλεσμένο τους αποκρίνεται...
-Βρε, άντε χάσου από 'δώ, κουρελή που νόμιζες ότι θα μπεις στο παλάτι με τα κουρέλια σου...

Όσο και να φώναζε, όσο και να απειλούσε κανένας δεν τον γνώριζε (προφανώς, και δεν τον αναγνώριζε...). Κανένας δεν τον άφηνε να μπει. Έτσι αναγκάστηκε να επιστρέψει στο σπίτι του, να ντυθεί επίσημα με όλα του τα διάσημα και τα εμβλήματά του, για να επιστρέψει και να μπορέσει να συμμετάσχει στο δείπνο. Οι αρματολοί, μόλις τον είδαν, έπεσαν κάτω να τον προσκυνήσουν και του έδειξαν την είσοδο.

- Πολλά τα έτη του τιμημένου μας χότζα, λέγανε με δυνατή φωνή, φιλώντας με σεβασμό την άκρη της μεταξωτής ενδυμασίας του.
- Με συγχωρείς Πασά μου που άργησα αλλά η άμαξά μου έπεσε σε λασπωμένο δρόμο.
- Δεν πειράζει χότζα μου, είπε ο Πασάς. Έλα και κάτσε δίπλα μου και πρόσταξε να φέρουν οι δούλοι καινούρια φαγητά και γλυκά για τον χότζα.

Μόλις κάθισε ο χότζας, πήρε από τις πιατέλες που ήταν μπροστά του με εκλεκτά φαγητά και γλυκά κι άρχισε να τα πασαλείβει πάνω στα ρούχα του λέγοντας: “Φάτε ρούχα μου! Φάτε μανίκια μου... φάτε σαλβάρι και παπούτσια μου! Φάε κι εσύ φέσι μου και ζιπούνι μου μεταξωτό... και δώσ’ του πασάλειμμα πάνω στα ρούχα και τα διάσημά του...

Όλοι είχαν μείνει έκπληκτοι να τον κοιτούν. Σταμάτησαν να τρώνε και να πίνουν και τον κοιτούσαν με λύπη... “πάει ο χότζας... τρελάθηκε...” ψιθύριζαν ο ένας στον άλλο.

- Τί έπαθες, χότζα μου, τρελάθηκες; Εγώ σε φώναξα, να έρθεις να φας, να πιεις κι εσύ... ταΐζεις τα ρούχα σου; Του φώναξε με αγανάκτηση ο Πασάς.
- Όχι Πασά μου. Είπε ο χότζας. Δεν κάλεσες εμένα! Τα ρούχα μου, και τα διάσημά μου κάλεσες. Κι αυτά πρέπει να φάνε...

200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση: ο Ελληνισμός κι ο επαναστατικός εταιρισμός μέσα από την οπτική των Τούρκων

 

Αν και η επίσημη διδασκαλία της Ιστορίας, μέσω του εκπαιδευτικού μας συστήματος παρουσιάζει μία κοινά διαπιστωμένη προβληματική που δεν είναι αντικείμενο του παρόντος άρθρου, η εκτεταμένη βιβλιογραφία κι αρθρογραφία που διαρκώς εμπλουτίζεται αδιάφορα από το επίσημο εθνικό μας αφήγημα και παράλληλα με την ιστορική έρευνα, μας επιτρέπει να βλέπουμε τα πράγματα πλέον από μια πιο ευρεία γωνία θέασης. 

Τα νέα ευρήματα που έρχονται σταδιακά στην επιφάνεια αλλά και οι πολλές και διαφορετικές απόψεις που διατυπώνονται κι εκφράζονται μέσα στο πλαίσιο της αξιολόγησης και κατανόησης προσώπων και γεγονότων, διαψεύδουν μύθους, καταρρίπτουν προκαταλήψεις, ερμηνεύουν με μεγαλύτερη σαφήνεια το υλικό που έχουμε στα χέρια μας και ρίχνουν φως σε άγνωστες ή λιγότερο γνωστές πτυχές της Ιστορίας μας προσφέροντάς μας έτσι διέξοδο από την μονόχνοτη αφήγηση που εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να είναι ούτε ευχάριστη, ούτε διδακτική αλλά ούτε και παραγωγική.

Ωστόσο, στερούμαστε ακόμη εκείνης της κοινά παραδεκτής αλήθειας που θα μας αποκαλύψει σε όλη την έκταση και σε όλο το βάθος τους ζητήματα που άπτονται του παρόντος και του μέλλοντός μας.

Αξίζει να επισημάνουμε και μία άλλη παράμετρο. Συχνά, παραβλέπουμε τι λέει και τι ισχυρίζεται η άλλη πλευρά και το ενδιαφέρον μας δεν περιστρέφεται και γύρω από τις δικές της απόψεις κι εκτιμήσεις. Όμως, δεν έχει σημασία μόνον το τι λέμε ή τι πιστεύουμε εμείς!

Αν και αναγνωρίζουμε πως απαραίτητη προϋπόθεση στην κατανόηση κι αντιμετώπιση των «απέναντι» είναι η γνώση και των δικών τους θέσεων κι αντιλήψεων, δυστυχώς, ελάχιστες προσπάθειες έχουν γίνει προς αυτή τη κατεύθυνση. Αρκούμαστε στην αποσπασματική κι επιφανειακή επεξεργασία κάποιων ορισμένων αναφορών των σχολικών τους βιβλίων και νομίζουμε ή υποθέτουμε πως βλέπουμε ολόκληρη την εικόνα.

Το ιστορικό αφήγημα των Τούρκων κι ως εκ τούτου, ο αναθεωρητισμός που επιχειρούν στις μέρες μας επωφελείται αυτού του κενού. Οι Τούρκοι έχουν επενδύσει στην έλλειψη τεκμηρίων, την ιδεολογική υποκειμενικότητα και την αδυναμία της σύγχρονης ελληνικής παιδείας να στηρίξει επαρκώς την κριτική επεξεργασία όλων εκείνων των δεδομένων που στο τέλος-τέλος συγκροτούν την ταυτότητά μας και μπορούν να καλλιεργούν την εθνική μας συνείδηση μακρυά και πέρα από τις όποιες διαφορές· πολιτικές ή άλλες. Με άλλα λόγια, έχουν ποντάρει στην παθογένεια του πολιτικού και εκπαιδευτικού μας πολιτισμού και «κάνουν ταμείο» όσο εμείς δεν τα βρίσκουμε μεταξύ μας.

Οι εορτασμοί των διακοσίων ετών από το ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, αποτελεί μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για την επαναξιολόγηση της έως τώρα ιστορικής μας καταγραφής, δοκιμάζοντας διορθώσεις όπου χρειάζεται έτσι, ώστε ενισχυθεί ο ελληνισμός ο οποίος, εν πάση περιπτώσει, δεν τα έκανε όλα στραβά κι ανάποδα. Είχε και έχει τις επιτυχίες του κι έχει να επιδείξει κατακτήσεις, επιτεύγματα και προοπτικές.

Αναμφισβήτητα, κεντρικό ρόλο στην πραγμάτωση των ιδεών και των επιδιώξεων περί πολιτικής και κοινωνικής χειραφέτησης αλλά και εθνικής ανεξαρτησίας κατά τον 18^ο και 19^ο αιώνα, έπαιξαν οι κάθε είδους εταιρείες αλλάζοντας για πάντα το κοινωνικοπολιτικό τοπίο σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Μέσα από τον διάλογο, τη συνύπαρξη και την συλλογική δράση, η λειτουργία τους σηματοδότησε μία γενικευμένη προσπάθεια βελτίωσης της ανθρώπινης ζωής, εμφύσησε όνειρα κι ελπίδες, δημιούργησε προσδοκίες κι έδωσε νόημα στα φυσικά δικαιώματα του ανθρώπου.

Στην καθ' ημάς Ανατολή το όραμα μιας πιο δίκαιης κοινωνίας για όλους ανεξαιρέτως χωρίς εθνικές, θρησκευτικές, πολιτισμικές ή άλλες διακρίσεις επικοινωνήθηκε τόσο ξεκάθαρα κι είχε τόσο μεγάλο αντίκτυπο στην αυτοσυνειδησία των Οθωμανών, σε σημείο που να μην μπορεί η Υψηλή Πύλη και η ισλαμική διανόηση να αντιδράσουν.

Οι μυστικές κι επαναστατικές εταιρείες, όπως οι τεκτονικές οργανώσεις και η Φιλική Εταιρεία, αποτελούν εκφάνσεις αυτού του φαινομένου και οδήγησαν σε πολύ συγκεκριμένα πολιτικά και κοινωνικά αποτελέσματα. Εκείνο που θα πρέπει να μας απασχολήσει δεν είναι το αν αλλά το πως και σε ποιο βαθμό συνδέονται μεταξύ τους.

Από την άλλη πλευρά, η ισλαμιστική κι εθνικιστική διανόηση στην Τουρκία του παρόντος εξετάζει το τεκτονικό κίνημα αλλά και κάθε επαναστατική και πατριωτική κίνηση μέσα από το πρίσμα της ισλαμικής παράδοσης και της οθωμανικής κοσμοθεωρίας ενώ, είναι έκδηλο το μένος που αμφότερες τρέφουν απέναντι στους Έλληνες και τους άλλους βαλκάνιους λαούς αφού τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι στην κραταιά αυτοκρατορία τους.

Παρά τις θεμελιώδεις διαφορές τους, και τις δύο σχολές σκέψης, τις ενώνει το μίσος που αισθάνονται μαζί με τον φόβο που άφοβα εκδηλώνεται ταυτόχρονα, επιβεβαιώνοντας πως οι επιπτώσεις της δράσης των Φιλικών στη Ιστορία τους υπήρξε καταλυτική.

Το είδος και το ύφος του αγώνα των Φιλικών σάρωσε την καθ’ ημάς Ανατολή και η εθνική ανεξαρτησία των Ελλήνων δικαίως μπορεί να θεωρείται η πρώτη μεγάλη νίκη των εθνών επί του ισλαμισμού που ήθελε και θέλει τον άνθρωπο έρμαιο της θρησκευτικής και πολιτικής διαστροφής ιμάμηδων και σεΐχηδων. Μέσα από τον αγώνα των Ελλήνων, το ευρωπαϊκό πνεύμα ανέκτησε - και δεν κατέκτησε - γεωγραφικά και πολιτισμικά ό,τι είχε χαθεί τους περασμένους αιώνες.

Αν το ερώτημα είναι κατά πόσο η Φιλική Εταιρεία πέτυχε τον σκοπό της κι ολοκλήρωσε τον κύκλο της με την ίδρυση του πρώτου ελληνικού κράτους, την απάντηση να μην την δώσουμε εμείς αλλά, ας αφήσουμε τους Τούρκους να απαντήσουν μια και ακόμη και σήμερα, στο άκουσμα και μόνον των λέξεων Φιλική Εταιρεία, ισλαμιστές κι εθνικιστές φρίττουν καθώς, αναγνωρίζουν στη Φιλική Εταιρεία την διάλυση του κοινωνικού και πολιτικού τους οικοδομήματος χωρίς όμως να περιορίζονται σε αυτή τη διαπίστωση. Προχωρούν ένα ακόμη βήμα πιο πέρα.

Θεωρούν πως τόσο η «Μεγάλη Ιδέα» όσο και το ζήτημα της ένωσης της Κύπρου με τον εθνικό κορμό όχι μόνον απέτυχαν αλλά εξακολουθούν μέσα από τις ίδιες υπόγειες διαδρομές της εταιρικής πρακτικής να ενισχύουν το ιστορικό έρεισμα του ελληνισμού στην «Ανατολία» - τη Μικρά Ασία δηλαδή, την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο που «αδίκως» και «καταχρηστικά» «διοικούν» οι Έλληνες.

Η Ελληνική Επανάσταση όμως δεν ήταν το πνευματικό παιδί του Τεκτονισμού κι ούτε ο Τεκτονισμός εργαλειοποιήθηκε στα μέτρα και τα σταθμά που εργαλειοποιήθηκε από τους Νεότουρκους. Έστω κι αν πολλοί Φιλικοί διέθεταν την τεκτονική ιδιότητα.

Η εθνεγερσία των Ελλήνων δεν στηρίχθηκε στο Τεκτονισμό ούτε και ήταν αποτέλεσμα μιας συντονισμένης τεκτονικής δραστηριότητας, όπως συνέβη στην περίπτωση των Τούρκων με ευθύνη του ιταλικού τεκτονισμού σχεδόν εκατό χρόνια αργότερα.

Αντίθετα, λόγιοι και διανοούμενοι, έμποροι και κερδοσκόποι, φοιτητές κι αγρότες, ναυτικοί και στρατιωτικοί, ιερείς και πειρατές, ποιητές και κλέφτες με ή χωρίς τεκτονική ιδιότητα, ο καθένας με το δικό του σκεπτικό και τις δικές του προσδοκίες, συνήθως ατομικά και πολλές φορές συλλογικά, χωρίς σχέδιο κι οργάνωση, επεξεργάστηκαν μέσα τους όλες εκείνες τις αξίες τις αρχές, τις ιδέες και τα ιδανικά που διακινούνταν στον ευρωπαϊκό χώρο και κατανόησαν λογικά κι αβίαστα πως ο δικός τους τρόπος ζωής και ο δικός τους τρόπος σκέψης δεν ήταν συμβατός με τον τουρκικό.  

Σίγουρα η Ελληνική Επανάσταση δεν θα είχε συμβεί εκείνη τη χρονική στιγμή και δεν θα είχε τα αποτελέσματα που είχε αν δεν την εκβίαζε η Φιλική Εταιρεία όμως, θα συνέβαινε ούτως ή άλλως με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Γιατί; Διότι τα ιδεώδη του ανθρωπισμού - όπως οι ίδιοι οι ισλαμιστές Τούρκοι διατείνονται - είναι ασύμβατα με το Ισλάμ και με την ίδια τη φύση του τουρκικού εθνικισμού.

Η τεκτονική ιστοριογραφία της γειτονικής μας χώρας συμπεριλαμβάνει καταγεγραμμένες κι όλες σχεδόν τις προσπάθειες των ισλαμιστών και των εθνικιστών στην απαξίωση του τεκτονικού θεσμού με τον ισχυρισμό ότι ο Τεκτονισμός λειτούργησε - και λειτουργεί - ως δούρειος ίππος μέσα στην τουρκική κοινωνία κι ήταν ο κύριος υπαίτιος κατάρρευσης της αυτοκρατορίας τους με τη σύμπραξη Ελλήνων, Αρμενίων, Δυτικών και Τούρκων χωρίς ισλαμική και τουρκική συνείδηση. Δεν παραθέτουν όμως την οποιαδήποτε τεκμηρίωση.

Εθνικιστές κι ισλαμιστές αντιμετωπίζουν τον τεκτονισμό ως εχθρό. Προσομοιάζουν την Φιλική Εταιρεία στο Κομιτάτο της «Ένωσης και της Προόδου» και εφόσον γνωρίζουν πως υπάρχουν στοές στην χώρα μας με την επωνυμία «Φιλική Εταιρεία», συμπεραίνουν την… ιστορική συνέχεια στην αέναη εξύφανση μίας δήθεν βδελυρής κι ανίερης συνωμοσίας εναντίον της Τουρκίας και του τουρκικού λαού, με τον ελληνισμό να εμποδίζει την πραγμάτωση των σχεδίων για τελική επικράτηση του Ισλάμ και του ιδεολογήματος του (παν)τουρκισμού... παντού. 

Ίσως ο αναγνώστης αντιλαμβάνεται πόσο γελοίες είναι αυτές οι αιτιάσεις, αν κι ενδεικτικές της ποιότητας των επιχειρημάτων που προβάλλονται, με σκοπό την δημιουργία ενός συμπαγούς «μετώπου κρούσεως» απέναντι στον πολιτισμένο κόσμο αλλά και για την περιθωριοποίηση των δημοκρατών και των εθνολαϊκιστών του κεμαλισμού στο εσωτερικό.

Είναι αλήθεια, προσπάθησαν πολύ, κατ’ επανάληψη κι επί ματαίω να εξισωθούν πολιτισμικά με τους ευρωπαϊκούς λαούς. Προσπάθησαν να μιμηθούν τη Δύση δίχως να κατανοούν τις διαδικασίες του κοινωνικού μετασχηματισμού σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο, με τις όποιες κατά τόπους διαφοροποιήσεις. Είδαν έντρομοι πως δεν είχαν τίποτε να επιδείξουν πέραν από το πλήθος και την ισχύ τους.

Αναπόφευκτα, επιτέθηκαν στον πολιτισμό, την γλώσσα, την παράδοση και την νοοτροπία των λαών υπό την κυριαρχία τους, με πολιτικές διώξεων, αφομοίωσης κι εκκαθάρισης, και συνέθεσαν μύθους και θρύλους δίχως καμία απολύτως πνευματική, πολιτισμική και ιστορική βάση. Όλα έγιναν με σχέδιο και μέθοδο ώστε ακόμη και οι ίδιοι στο τέλος να πιστέψουν το ίδιο τους το ψέμα!

Από τον Ömer Seyfettin μέχρι τον Mahmut Esat Bozkurt και τον Hürol Tasdelen δεν υπάρχουν χρονικές ή ιδεολογικές αποστάσεις κατά την διατύπωση απόψεων που καταδεικνύουν πως ο τεκτονισμός δεν εξυπηρετεί τον τουρκικό εθνικισμό μια και αυτός αποτελεί «...την μόνη αυθεντική έκφραση της παγκοσμιότητας από την οποία η ανθρωπότητα ωφελήθηκε των πολιτισμών που ξεπήδησαν μέσα από την τουρκική μήτρα» (sic)! 

Η γη όμως γυρίζει, η ζωή προχωρά· άνθρωποι έρχονται και φεύγουν και οι κοινωνίες μας εξελίσσονται. Κάθε κοινότητα Ελλήνων μεγάλη ή μικρή, κάθε στοά και κάθε εταιρεία, λέσχη, σύλλογος, σχολείο, εκκλησία ή συνεταιρισμός από την Δύση μέχρι την Ανατολή και από τον Βορρά μέχρι τον Νότο, αναδεικνύει μια αλήθεια που οι Τούρκοι δεν μπορούν να αποδεχθούν και οι Ευρωπαίοι θέλουν να παραβλέπουν λόγω των δικών τους συμφερόντων: Ο ελληνικός εθνικός χώρος, γλωσσικά, πνευματικά, πολιτισμικά και γεωπολιτικά δεν περιορίστηκε ποτέ και δεν περιορίζεται στα στενά γεωγραφικά όρια της πατρίδας μας.

Δεν γνωρίζω αν το συναισθάνονταν ή αν το γνώριζαν αυτό οι πρόγονοί μας. Το σίγουρο είναι πως υπήρξαν συνεπείς απέναντι στους απογόνους τους. Μας παρέδωσαν κάτι το ελάχιστο, το οποίο αποκτήθηκε με κόπο κι αίμα, και μας έδωσαν την ευκαιρία και την ελευθερία να το μεγαλώσουμε όπως εμείς θα κρίναμε καλύτερα.

Εμείς αισθανόμαστε αντάξιοι αυτής της κληρονομιάς; Μένει να το απαντήσει ο καθένας μας μόνος του. Τιμώντας την μνήμη και τους αγώνες τους, ενθυμούμενοι τα επιτεύγματα και τα σφάλματά τους πράττουμε άγια αλλά, ας μην λησμονούμε ότι ο ελληνισμός δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Ο ελληνισμός είμαστε εμείς. Όλοι μαζί.

Δεν υπάρχουν καλοί και κακοί. Δεν υπάρχουν περισσότερο πατριώτες και λιγότερο πατριώτες. Ούτε επώνυμοι κι ανώνυμοι. Δεν υπάρχουν Έλληνες πρώτης και δεύτερης διαλογής. Υπάρχουν μόνο Έλληνες. Εμείς δεν είμαστε Τούρκοι για να υποστηρίζουμε την ύπαρξή μας και τη επιβίωση του έθνους μας μέσα από τον σωβινισμό. Η δική μας επιβίωση είναι δυνατή μόνον μέσα από τον πνεύμα, την ιστορία, τον πολιτισμό που παραλάβαμε και τα έργα μας που θα κληροδοτήσουμε στους επόμενους. Ό,τι φτιάξουμε καλύτερα σήμερα, τόσο πιο ισχυρό θα είναι αύριο.

On Myths and Rituals in Freemasonry

“The Masonic ritual is not a ceremony, but a life to be lived. Those alone are truly Masons who, dedicating their lives and their fortunes upon the altar of the living flame, undertake the construction of the one universal building of which they are the workmen and their God the living Architect.”

- Manly P. Hall: The Lost Keys of Freemasonry

For many prominent Classics Professors and authors like Gregory Nagy and Kevin MacGrath, "ritual is as if doing things in a way that is considered sacred". Let's insert now one more important element... myth! "Myth is saying things in a way that is also considered sacred". In fact, the ritual frames the myth and well now... what is actually a ritual? A ritual is a performance and a performance is a re-enactment!

While myth serves as a narrative which, explains and legitimises aspects of the masonic (in this case) tradition, the ritual is forming the path; is the path that conveys knowledge and experience from a distant past and at the same time it serves as a tool of forming conscience!

The ritual is the re-enactment of the myth and consequently is the re-enactment of what was once a ...reality. So, myth represents a reality and ritual reproduces that reality!

As myth provides an aetiology which motivates the ritual, it results - if I may say so - an epiphany... a striking realisation, an experience which is not just aesthetic but practical, because it addresses human qualities that are essential to be met on what is moral and what is not!

... And God? Searching a little more in my books, Elizabeth Evans, in The Encyclopaedia of Cultural Anthropology defines ritual as any activity that identifies “formal, patterned, and stereotyped (public) performances”. Durkheim and Lévy-Strauss both emphasize that its purpose is to ensure social solidarity. Durkheim also talks of the "collective effervescence" that comes from the performance of ritual.

None of these definitions includes a requirement for “a way that is considered sacred”. However, Durkheim resolves this by saying that "society makes things sacred" (...). That is where the significance of Manly P. Hall's statement lies.

 

 

Bibliography:

Douglas Ayling: “What use is ritual?”, ayling.com

Elizabeth Evans: “Ritual”, The Encyclopaedia of Cultural Anthropology, ed. David Levinson, Melvin Ember (New York, Henry Holt and Company, Inc., 1996)

Manly P. Hall: “The Lost Keys of Freemasonry”, TarcherPerigee; Illustrated edition (August 17, 2006)

Το ζήτημα της χρονικής εμφάνισης του Τεκτονισμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ...

... κι η αντίδραση του Οικουμενικού Θρόνου  περί της «Τάξις γινομένη ἐπὶ ὑποδοχῇς τινὸς Ἐλευθέρου Κονιάτου»

 

Αναμφισβήτητα η επιρροή του Ελευθεροτεκτονισμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία γίνεται έκδηλη κατά την περίοδο της Μεταρρύθμισης (Tanzimat) περί τα μέσα του 19ου αιώνα. Η Μεγάλη Στοά της Τουρκίας τοποθετεί χρονικά την εμφάνισή των πρώτων τεκτονικών Στοών περίπου έναν αιώνα πιο πριν, υποστηρίζοντας ότι λειτουργούσε άτακτη Στοά ήδη από το 1721 στην περιοχή του πύργου του Γαλατά από μέλη της Γενουάτικης παροικίας. Σύμφωνα πάντα με την Μεγάλη Στοά της Τουρκίας, το όνομα της συγκεκριμένης Στοάς δεν σώζεται, ούτε υπάρχουν και γραπτές μαρτυρίες όπως σε άλλες περιπτώσεις. Επομένως, τίποτε δεν επαληθεύει αυτή την άποψη.

Έχει ενδιαφέρον να εξετάσουμε τους λόγους που οδηγούν την Μεγάλη Στοά να αναζητά στην ύπαρξη αυτής της επονομαζόμενης «Στοάς του Γαλατά» αποδεικτικό αρχαιότητας - ελλείψει μάλιστα τεκμηριωμένης βάσης, καθώς, δεν στοιχειοθετείται από τίποτε η σύνδεση ή η ιστορική συνέχεια για τον τουρκικό τεκτονισμό και μάλιστα δημιουργεί κι ένα κενό τουλάχιστον τριών δεκαετιών μέχρι την ίδρυση των πρώτων θεωρητικών τεκτονικών Στοών στη Σμύρνη και το Χαλέπι από τον Alexander Drummond.

Διαβάστε περισσότερα ακολουθώντας τον σύνδεσμο: "Το ζήτημα της χρονικής εμφάνισης του Τεκτονισμού στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κι η αντίδραση του Οικουμενικού Θρόνου περί της «Τάξις γινομένη ἐπὶ ὑποδοχῇς τινὸς Ἐλευθέρου Κονιάτου»"

 

Magnum opus

"Δεν ντρέπεσαι να δίνεις στο ξύλο εναρμονισμένους ήχους, τη στιγμή που απέτυχες να εναρμονίσεις την ψυχή με τη ζωή σου;"
- Διογένης